Czy P.S.A. sp.k stanie się następcą sp.zo.o. sp.k.?

Czy P.S.A. sp.k stanie się następcą sp.zo.o. sp.k.? Część I: Koszty inkorporacji, odpowiedzialność członków zarządu sp. z o.o./ P.S.A. za długi spółki komandytowej (art. 299 KSH/ art. 300 [132] KSH).

10.12.2021r.

W praktyce obrotu gospodarczego, drugim najbardziej popularny typem spółki handlowej, jest konstrukcja spółki komandytowej, w której rolę jedynego komplementariusza pełni sp.zo.o.[1] („sp.zo.o.sp.k.”), jednocześnie od 1 lipca 2021 r[2] do polskiego porządku prawnego wprowadzony został nowy typ spółki – prostą spółkę akcyjną („P.S.A.”).

Czy zatem P.S.A. sp.k. będzie korzystniejszą z punktu widzenia uczestników obrotu, konstrukcją niż sp.zo.o.sp.k ?

Pomimo, iż z czysto technicznego punktu widzenia różnica nie jest wielka (w obu przypadkach rolę jedynego komplementariusza spółki komandytowej pełni spółka kapitałowa), to jednak, ze względu na szereg różnic konstrukcyjnych pomiędzy P.S.A. a sp.zo.o. (możliwość powołania rady dyrektorów zamiast zarządu lub rady nadzorczej, liquidity test, możliwość wnoszenia tytułem wkładów do spółki usług itp.), w praktyce, mogą pojawić się istotne różnice pomiędzy organizacją i funkcjonowaniem P.S.A. sp.k. oraz sp.zo.o.sp.k.

Po pierwsze, kwota inicjalnego kapitału, który konieczny jest do utworzenia P.S.A.sp.k. może wynosić 2 zł. W sytuacji, gdy P.S.A.sp.k. składać się będzie z jednego komplementariusza (P.S.A.), oraz jednego komandytariusza (np. osoby fizycznej), P.S.A. tytułem swego wkładu może wnieść całe przedsiębiorstwo (w rozumieniu art. 55 [1] KC), tj. 1 zł, a jednocześnie suma komandytowa komandytariusza może wynosić 1 zł (skoro ponoszący nieograniczoną odpowiedzialność za zobowiązania spółki komplementariusz może dysponować majątkiem w wysokości 1 zł, a maiori ad minus, tym bardziej, suma komandytowa, komandytariusza może zostać określona na poziomie 1 zł (art. 300 [3] § 1 KSH). Czyli jeżeli chodzi o koszty inkorporacji – niewątpliwie taniej[3].

Po drugie, odpowiedzialność zarządzających jedynym komplementariuszem za długi spółki komandytowej, wyglądać będzie inaczej w zależności od tego czy chodzi o zarząd sp. z o.o., czy też zarząd (radę dyrektorów) P.S.A. Okoliczność, iż kapitalizacja sp. z o.o. (P.S.A.) [4], co do zasady nie będzie wystarczała na pokrycie długów sp.zo.o.sp.k.(P.S.A.sp.k), za które subsydiarnie odpowiada jedyny komplementariusz (art. 31 w zw. z art. 22 § 2 KSH), w naturalny sposób powoduje, iż wierzyciele będą domagać się zaspokojenia ich wierzytelności od członków zarządu sp. z o.o. w trybie art. 299 KSH (w P.S.A.: art. 300 [132] KSH).

Także w tym przypadku, pomimo, iż art. 300 [132] KSH, stanowi literalne odwzorowanie art. 299 KSH, to jednak, uwzględnieniem całokształtu regulacji zawartych w przepisach o P.S.A. prowadzi do konkluzji, iż odpowiedzialność członków zarządu (dyrektorów) P.S.A. za długi P.S.A.sp.k, wyglądać będzie inaczej, niż w przypadku art. 299 KSH.

Po pierwsze należy wskazać, iż istnienie na gruncie P.S.A. testu płynności (liquidity test – art. 300 [15] § 5 KSH), może w istoty sposób wpłynąć, na przesłanki egzoneracyjne określone w art. 300 [132] § 2 KSH[5].

Po drugie, zakres (a chwilami istnienie) samej odpowiedzialności, może być pochodną faktu, czy w spółce istnieje dualistyczny (zarząd lub rada nadzorcza) czy też monistyczny system zarządzania (rady dyrektorów[6]).

Po trzecie, czynnikiem, który będzie determinował, w szczególności możliwość zwolnienia się z odpowiedzialności w trybie art. 300 [132] KSH, jest ciążący na członkach zarządu (dyrektorach) obowiązek lojalności[7] , w szczególności w przypadku tzw. business judgement rule[8].

Po czwarte, okoliczność, iż tytułem wkładu do P.S.A. mogą być wnoszone usługi (czyli składniki o nikłej czy wręcz żadnej płynności), będzie przekładała się na możliwość zaspokojenia wierzycieli, a tym samym aktywowanie podstawowej przesłanki odpowiedzialności członka zarządu (dyrektora) wynikającej z art. 300 [132] § 1 KSH.

Należy nadmienić, iż ogół powyższych regulacji, występuje tylko w przepisach dotyczących P.S.A., tym samym, brak jest możliwości zastosowania ich wprost do sp. z o.o. Z tego względu dochodzenie wierzytelności przeciwko członkom zarządu (dyrektorom) P.S.A. będzie z punktu widzenia wierzycieli, zagadnieniem o wiele bardziej skomplikowanym niż w przypadku członków zarządu sp.zo.o. Jednocześnie, nie będzie możliwe proste „przełożenie” zarówno przesłanek egzoneracyjnych występujących na gruncie art. 299 § 2 KSH, na art. 300 [132] § 2 KSH[9].

dr Robert Szyszko, radca prawny

[1] Szerzej na ten temat R. Szyszko [w:] R. Szyszko (red) M. Asłanowicz, A.Borys, I.Gil, S.Hońko, J. Jerzmanowski, K.Kleszczewski, D.Kupryjańczyk, W.Majkowski, P.Szala, D. Wójtowicz Spółka komandytowa. Komentarz. Warszawa C.H.Beck seria: Praxis 2021 s 18 nb 30.

[2] Art. 1 pkt 11 ) Ustawy o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw

z dnia 19 lipca 2019 r. (Dz.U. z 2019 r. poz. 1655).

[3] Odnośnie odpowiedzialności w trybie art. 299 KSH A. Rachwał [w:] Prawo spółek handlowych. Tom 2A System Prawa Handlowego A. Szumański (red) Warszawa2019 s 894- 899 wraz z cytowaną tam literaturą.

[4] W przypadku sp. z o.o. zazwyczaj posiada ona najniższa możliwą kapitalizację tj. 5000 zł, natomiast w przypadku P.S.A. możliwe jest aby jej minimalna kapitalizacja wynosiła 1 zł.

[5] Szerzej na ten temat R. Szyszko … Spółka komandytowa. Komentarz. Warszawa 2021 op.cit. s 211-217 (nb 310- 320).

[6] ibidem s 202 – 205 (nb 278 – 282).

[7] Na co trafnie zwraca uwagę W. J. Katner s 595 [w:] M. Stec (red) Prawo umów handlowych System Prawa Handlowego tom 5a. Warszawa 2020 wyd. 1 s 595

[8] Ibidem s 595

[9] Co na chwilę obecną zdaje się dominować w doktrynie, przykładowo: G. Kozieł w Prosta spółka akcyjna. Komentarz do art. 3001–300134 KSH, Warszawa 2020 komentarz do art. 300 [132] KSH Legalis nb 4 i 6; L. Modzelewska [w:] Z. Jara (red.), Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Wyd. 3, Warszawa 2020, wyd. 3, komentarz do art. 300 [132] KSH, Legalis nb 16-20; M. Wawer [w:] J. Bieniak, M. Bieniak, G. Nita-Jagielski, Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Wyd. 7, Warszawa 2020 komentarz do art. 300 [132] KSH, nb 4